به منظور بررسی تاثیر شوری بر جوانه زنی و تعیین آستانه تحمل به شوری جو،2 آزمایش بصورت فاکتوریل با طرح پایه کاملا تصادفی در پتری دیش و گلدان انجام گرفت. آزمایش اول شاخص های جوانه زنی 23 نمونه جو (17 نمونه وحشی و شش رقم اصلاح شده) در چهار تیمار شوری 0، 100، 200 و 300 میلی مولار NaCl در سه تکرار و در آزمایش دوم، آستانه تحمل به شوری 7 نمونه انتخاب شده از آزمایش اولدر پنج تیمار (1.3، 5، 10، 15 و 20 دسی زیمنس بر متر) در چهار تکرار آنالیز شد. شاخص های درصد جوانه زنی، طول، وزن تر، خشک، میزان سدیم، پتاسیم ریشه اولیه و محور روی لپه در آزمایش اول، و همچنین آستانه تحمل به شوری، ارتفاع ساقه، وزن تر، خشک، میزان سدیم و پتاسیم گیاه درآزمایش دوم مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد درصد جوانه زنی درهمه نمونه ها با افزایش غلظت کلرید سدیم به طور معنی داری (P≤0.05) کاهش یافت. با توجه به عملکرد نسبی وزن خشک، افضل با مقدار 25.24 دسی زیمنس بر متر و نمونه Hordeum murinum (ایلام ) با مقدار 16.65 دسی زیمنس بر متر به ترتیب بیشترین و کمترین EC50 را نسبت به نمونه های دیگر نشان دادند. در این آزمایش رقم بومی در مقایسه با سایر ارقام در شرایط تنش مقاومتر بود و به احتمال زیاد دارای ژن های مقاومت به شوری می باشد.

به منظور بررسی واکنش جوانه زنی بذور گیاه جارو به سطوح مختلف شوری، آزمایشی در قالب طرح کاملا تصادفی و با دو تکرار در انستیتو تحقیقات کشاورزی پایدار کوردوبا، اسپانیا، انجام گرفت. تیمارهای آزمایشی عبارت بودند از سطوح مختلف شوری معادل صفر، 5، 10، 15 و 20 دسی زیمنس بر متر که با ترکیب دو نمک NaCl و CaCl2 به نسبت 2:1 به دست آمد. صفات مورد بررسی شامل درصد جوانه زنی، میزان کل جوانه زنی و سرعت جوانه زنی بودند. نتایج حاصله نشان داد که تعداد نهایی بذور جوانه زده و درصد جوانه زنی با میزان شوری محیط نسبت عکس داشتند. حدود 91% بذور در آب مقطر جوانه زدند، ولی این میزان در شوری 20 دسی زیمنس بر متر به حدود 36 درصد کاهش پیدا کرد. افزایش شوری تا سطح 10 دسی زیمنس بر متر، تاثیر معنی داری بر خصوصیات جوانه زنی بذور نداشت. همچنین با افزایش شوری، مدت زمان لازم برای رسیدن به سطح 50 درصد جوانه زنی، از 28 ساعت در آب مقطر به 78 ساعت در 20 دسی زیمنس بر متر، رسید که این امر نشانگر به تاخیرافتادن جوانه زنی توده بذور به افزایش شوری می باشد. با توجه به کاهش خطی سرعت جوانه زنی در واکنش به افزایش شوری، به نظر می رسد که با افزایش شوری از سطح 30 دسی زیمنس بر متر، سرعت جوانه زنی بذور گیاه جارو به صفر برسد و شاید بتوان این حد را به عنوان آستانه تحمل جوانه زنی گیاه جارو به شوری در نظر گرفت. بر اساس نتایج به دست آمده، مشخص می شود که جوانه زنی گیاه جارو تحمل خوبی به سطوح بالای شوری داشته و به نظر می رسد که می توان با اعمال مدیریت مناسب در مزرعه، استقرار مطلوبی را در شرایط وجود آب و خاک شور تضمین نمود.

گیاه توت روباه اهمیت زیادی از جنبه های مختلف از جمله دارویی و علوفه ای دارد. این تحقیق به منظور بررسی مقاومت به شوری این گیاه در مرحله جوانه زنی انجام گرفت. 5 تیمار نمک طعام (NaCl)، شامل غلظتهای صفر (شاهد)، 50، 100، 150 و 200 میلی مولار در 5 تکرار در قالب طرح کاملا تصادفی در اتاقک رشد انجام شد. افزایش غلظت نمک تا میزان 150 میلی مولار درصد جوانه زنی را افزایش داد. ولی در غلظت 200 میلی مولار درصد جوانه زنی کاهش یافت. این موضوع مبین اهمیت نمک طعام در جوانه زنی این گیاه است. همچنین با افزایش میزان شوری طول ریشه چه و ساقه چه کاهش یافت. تجزیه واریانس داده ها نیز نشان داد که اثر تیمارهای مختلف شوری بر صفات درصد جوانه زنی، طول ریشه چه و طول ساقه چه در سطح 1 درصد معنی دار بود. صفات طول ریشه چه و طول ساقه چه از یک روند خطی تبعیت کردند، ولی درصد جوانه زنی از یک روند تابع درجه دوم تبعیت نمود. همچنین ضریب همبستگی میان طول ریشه چه و ساقه چه و درصد جوانه زنی به صورت دوبه دو دارای همبستگی مثبت و معنی دار بود.

به منظور بررسی اثرات سطوح مختلف تنش شوری بر خصوصیات جوانه زنی چهار رقم مختلف کنجد، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملا تصادفی در سه تکرار در دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته انجام شد. چهار رقم کنجد به نام های یکتا، اولئان، یلو وایت و داراب 14در پنج سطح شوری محلول کلرید سدیم با غلظت صفر دسی زیمنس بر متر بعنوان شاهد و غلظت های 16، 12، 8، 4 دسی زیمنس برمتر مورد بررسی قرار گرفتند. صفات سرعت جوانه زنی، وزن تر ساقه چه، وزن خشک ساقه چه و وزن تر و وزن خشک ریشه چه در این آزمایش مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس داده ها نشان داد، در اکثر صفات مورد بررسی بین ارقام و بین سطوح مختلف شوری و همچنین اثرات متقابل ارقام و سطوح مختلف شوری تفاوت معنی داری وجود دارد. مقایسه میانگین های حاصل از آزمون دانکن نشان داد ارقام اولئان و یکتا در مرحله جوانه زنی مقاومت بیشتری نسبت به رقم های یلو وایت و داراب 14دارند و برای کشت در مناطق شور در اولویت می باشند. همچنین نتایج نشان می دهد EC=4 بهترین میزان شوری برای جوانه زنی کنجد می باشد. در عین حال کنجد شوری های متوسط EC=8 و EC=12 را نیز تحمل می کند.

در این مطالعه اثر دما و شوری بر ویژگی های جوانه زنی و رشد شبدر برسیم (Trifolium alexanderinum) مورد بررسی قرار گرفت. تاثیر فاکتور دما در دو سطح (25 و 35 درجه سانتیگراد) و فاکتور شوری در پنج سطح (آب مقطر، 3، 6، 9 و 12 دسی زیمنس بر متر) به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار مطالعه گردید. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که بین سطوح مختلف شوری و سطوح مختلف دما از نظر درصد جوانه زنی در سطح آماری 5 درصد و از نظر سرعت جوانه زنی، طول ریشه چه و طول ساقه چه در سطح آماری 1 درصد تفاوت معنی دار وجود دارد، ولی در بررسی اثر دما بر طول ریشه چه تفاوت معنی داری مشاهده نشد. مقایسه میانگین درصد جوانه زنی نشان داد که با افزایش شوری از درصد جوانه زنی بذور کاسته می شود به طوری که درصد جوانه زنی در دمای 25 درجه سانتیگراد و شوری 12 دسی زیمنس برمتر در مقایسه با تیمار شاهد به میزان 57 درصد کاهش یافت. همچنین بیشترین سرعت جوانه زنی مربوط به تیمار شاهد با دمای 35 درجه سانتیگراد و کمترین سرعت جوانه زنی مربوط به سطح شوری 12 دسی زیمنس برمتر با دمای 35 درجه سانتیگراد بود. در هر دو محدوده دمایی (25 و 35 درجه سانتیگراد) با افزایش سطوح شوری اختلاف بین طول ساقه چه و طول ریشه چه به کمترین مقدار خود رسید.

مقدمه: مرحله جوانه زنی در گیاهان از جمله گندم مرحله ای بسیار حساس به تنش های زیستی و غیر زیستی می باشد. استقرار گیاه در مراحل اولیه رشد بویژه در مرحله جوانه زنی همواره از اهمیت بسزایی برخوردار است. تنش شوری یکی از تنش های غیر زیستی است که هر ساله منجر به خسارات بسیاری به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک می شود. بنابراین شناسایی و استفاده از ارقام متحمل به تنش شوری یکی از راه های مؤثر در کاهش اثرات منفی تنش شوری است. مواد و روش ها: در پژوهش حاضر عکس العمل 64 رقم گندم بهاره در مرحله جوانه زنی به دو سطح تنش شوری (طبیعی به عنوان شاهد و تنش شوری 12 دسی زیمنس بر متر نمک کلرید سدیم) با دو تکرار در قالب طرح لاتیس ساده در آزمایشگاه ژنتیک دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه بررسی شد. در طی هفت روز صفات درصد جوانه زنی، شاخص جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، انرژی جوانه زنی، بنیه بذر، میانگین زمان جوانه زنی و میانگین سرعت جوانه زنی و بعد از روز هفتم صفات طول گیاهچه، طول ساقه چه، طول ریشه چه، نسبت طول ساقه چه به طول ریشه چه، وزن تر گیاهچه، وزن خشک گیاهچه اندازه گیری شد. یافته ها: بین ارقام مورد مطالعه از نظر تمامی صفات شامل طول ریشه چه، طول ساقچه، طول گیاهچه، وزن تر و خشک گیاهچه، نسبت طول ساقچه به ریشه چه، شاخص جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، انرژی جوانه زنی، درصد جوانه زنی، بنیه بذر، میانگین زمان جوانه زنی و میانگین سرعت جوانه زنی تفاوت معنی داری در سطح احتمال یک درصد مشاهده شد. برپایه تجزیه به عامل ها، در هر دو شرایط طبیعی و تنش شوری، صفات مورد بررسی در چهار عامل اصلی گروه بندی شدند که این چهار عامل در شرایط طبیعی 74/92 درصد و در شرایط تنش شوری 85/93 درصد از تغییرات کل را توجیه نمودند. با استفاده از تجزیه خوشه ای، ارقام در شرایط طبیعی و تنش شوری به ترتیب در سه و دو خوشه گروه بندی شدند. نتیجه گیری: براساس نتایج بای­پلات حاصل از تجزیه به عامل­ها و تجزیه خوشه ای، ارقام مغان 2، بیستون، اکبری، مغان 3، دستجردی، مرودشت، گهر و مهدوی بعنوان ارقام مطلوب و ارقام دریا، بم، تجن، سیستان، فرونتانا، کویر و افق بعنوان ارقام نامطلوب از نظر صفات مورد اندازه گیری در این آزمایش، معرفی شدند که می توانند در پروژه های به نژادی مورد استفاده قرار گیرند. جنبه های نوآوری: تنوع بالایی از نظر تحمل تنش شوری در بین ارقام گندم بهاره ایرانی در مرحله جوانه زنی مشاهده گردید. ارقام مهدوی، دستجردی، بیستون، اکبری، مغان 2، مغان 3، گهر و مرودشت به عنوان ارقام متحمل به تنش شوری در مرحله جوانه زنی شناسایی شدند.

ارزیابی تحمل گیاهان زراعی به تنش های زیست محیطی به ویژه در خلال مرحله جوانه زنی و سبز شدن عامل مهمی در انتخاب آن ها برای کشت در شرایط مختلف می باشد. از آن جا که ارزیابی های معمول در شرایط مزرعه ای از یک سو زمان بر و از سوی د یگر تحت تاثیر عوامل غیر قابل کنترل متعددی از جمله عوامل خاکی، اقلیم و عملیات زراعی می باشند، بنابراین با استفاده از یک روش آزمایشگاهی تحت شرایط کنترل شده، امکان ارزیابی سریع و نسبتا دقیق عکس العمل گیاهان به تنش فراهم می گردد. در همین راستا و به منظور بررسی عکس العمل بذور رقم اسپید فید سور گوم علوفه ای (Sorghum bicolor L.) و رقم نوتریفید ارزن مرواریدی (Pennisetum americanum) به تنش های شوری و کم آبی در مرحله جوانه زنی دو آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با دو تکرار و تحت شرایط محیطی کنترل شده انجام شد. در آزمایش اول اثر سطوح تنش شوری (ds/m(44.2، 40، 33، 26.5، 22، 17.6، 13.2، 9.2، 4.4، 0) ناشی از کلرید سدیم (NaCl) و در آزمایش دوم اثر سطوح تنش کم آبی MPa (-1.0، -0.9، -0.8، -0.7، -0.6، -0.5، -0.4، -0.3، -0.2، -0.1) ناشی از ماد ه پلی اتیلن گلیکول6000 (PEG 6000)  بر شاخص های جوانه زنی بذور سور گوم و ارزن در ظروف پتری و به روش بین کاغذ مورد بررسی قرار گرفت. صفاتی که در این آزمایش ها اندازه گیری شدند عبارت بودند از: سرعت جوانه زنی، بنیه بذر، طول ریشه چه و ساقه چه، وزن خشک ریشه چه و ساقه چه و درصد جوانه زنی. نتایج نشان داد که بذور سور گوم نسبت به بذور ارزن در شرایط تنش کم آبی و شوری، تحمل بیشتری از خود نشان می دهند. به طوری که در سطوح تنش مشابه درصد جوانه زنی و بنیه بذر رقم اسپیدفید سور گوم بیشتر از رقم نوتریفید ارزن بود. هر چند تشدید تنش تا شوری  dS/mو 9.2 و کم آبی -0.4MPa تفاوت معنی داری در سرعت جوانه زنی ایجاد نکرد اما در تنش های شدید تر وزن و طول ریشه چه و ساقه چه به طور معنی داری کاهش یافت. بیشترین همبستگی مثبت (r=0.98) بین سرعت جوانه زنی و درصد جوانه زنی به دست آمد، از این رو می توان اظهار د اشت انتخاب رقم با درصد جوانه زنی بالا می تواند افزایش سرعت جوانه زنی و استقرار بهتر گیاهچه را به دنبال داشته باشد. همچنین همبستگی بالا و مثبت (r=0.97) موجود بین وزن خشک ریشه چه و وزن خشک ساقه چه حاکی از آن است که تجمع ماده خشک بیشتر در ریشه چه و افرایش وزن آن باعث افزایش جذب آب و املاح مفید موجود در آب گشته و در نتیجه رشد ساقه چه و وزن آن را افزایش داده است.